Turistička organizacija Srbije, organizator nacionalnog izbora za "Izuzetne destinacije Evrope 2015" (European Destinations of Excellence - EDEN), na konkursu sa temom "Turizam i lokalna gastronomija", prvu nagradu dodelila je opštini PIROT. Budući da je poseban naglasak stavljen na proizvode sa zaštićenim geografskim poreklom, pobednička destinacija konkurisala je sa lokalnim specijalitetima - pirotskim kačkavaljem, pirotskom peglanom kobasicom, staroplaninskim jelima, pirotskim roštiljem, sarmama od lipovog lista i jagnjećim čomlekom. |
Pirot je gastronomski dragulj Srbije i veoma interesantna turistička destinacija. Nudi posebnu vrstu gostoprimstva kakva se retko gde sreće. Povodom priznanja EDEN, projekta čiji je cilj, po rečima Dejana Crnomarkovića, rukovodioca projekta EDEN Srbija, "Da se istaknu dobri primeri iz prakse i da nagrađena destinacija postane vidljivija kako na domaćoj, tako i na evropskoj turističkoj mapi", u organizaciji Turističkih organizacija Srbije i grada Pirota, turistički novinari obišli su neke od znamenitosti grada. U njih spada muzej Ponišavlja, poznat kao kuća "Malog Riste", sagrađen u stilu tradicionalne gradske arhitekture sredine 19. veka, proglašen za spomenik kulture od izuzetnog značaja.
![](160/putevihraneivinapirot/cilimarskazanatskazadrugadamskosrce,pirot,istn.jpg)
Brend Pirota je i Ćilimarska zanatska zadruga "Damsko srce" u kojoj se proizvode u svetu priznati "Pirostski ćilimi". Tu se, na licu mesta, vidi kako nastaje ćilim, kako se priprema i farba vuna, i šta koja šara znači. Srednjevekovna tvrđava - Momčilov grad pamti i bolja vremena, a svakako treba posetiti Arheološki muzej u kome je postavka "Nastanak i razvoj Pirota od Starčevačke kulture do danas". Atrakcija Pirota je i prirodno kupalište - reka Nišava, ćije su obale pod drvoredom lipa, i koja preseca grad na Tijabarski i Pazarski deo. Sportski centar sa bazenom daje doprinos razvoju sportskog turizma, dok izgradnja smeštajnih kapaciteta, uključujući i najveći "Ana Lux" hotel, otvara vrata turistima. Na obroncima Stare planine, na 1080 metara nadmorske visine, 12 km udaljeno od Pirota je izletište sa gradskim skijalištem i hotelom "StarA".
![](160/putevihraneivinapirot/tvrdjavamomcilovgrad,pirot,istn.jpg)
![](160/putevihraneivinapirot/pirot,kejuzreku,istn.jpg)
Po rečima Bratislava Zlatkova, direktora Turističke organizacije grada Pirota, "Pirot je gradić koji osvaja na prvi pogled. Glavni adut Piroćanaca je, pored gostoprimljivosti, i gastronomija. Nagrada EDEN je priznanje, ali ujedno i obaveza, da se sačuva kvalitet i proširi promocija lokalnih brendova i lokalne gastronomije. Manifestacije poput Sajma pirotske peglane kobasice, za koji vlada veliko interesovanje i u Srbiji i u svetu, Festivala staroplaninskih jela u Temskoj, ili Jagnjijade u Krupcu, pokretač su i gastronomske i turističke ponude Pirota".
O PIROTU |
Oko 300 km udaljen od Beograda, i oko 380 km od Novog Sada, u prostranoj kotlini kroz koju protiče reka Nišava, okružen Starom planinom, Vlaškim i Svrljiškim planinama, kao i Suvom planinom, ugnjezdio se PIROT, naselje bogate istorije, kulture i tradicije, nekadašnja spona između Srednje Evrope i Orijenta. Nalazi se na "Koridoru 10", koji povezuje Evropu sa Azijom. PIROT je administratovni centar najvećeg okruga u Republici, dok je po površini na trećem mestu. |
|
|
![](160/putevihraneivinapirot/hotelstaranastarojplanini,pirot,istn.jpg)
|
|
![](160/putevihraneivinapirot/muzejponisavljapirot,turistickinovinari,istn.jpg)
PIROTSKI KAČKAVALJ |
Pirotski kačkavalj se pravi od ovčijeg, kravljeg ili od mešavine ove dve vrste mleka. Izrađuje se posebnim, starinskim tehnikama i meša sa planinskim biljem. Najstariji pisani podaci o izradi kačkavalja na Staroj planini datiraju od 18. veka.
Pirotski kačkavalj je poznat širom sveta zbog svoje specifične arome koja nastaje zahvaljujući bogatim pašnjacima. Najkvalitetniji je onaj koji se izrađuje u Mlekarskoj školi u srcu Pirota.
|
|
|
PEGLANA KOBASICA |
|
Peglana kobasica je specijalitet proizveden od najboljih komada kozijeg, ovčijeg i junećeg mesa umešanog sa začinima. Pretpostavlja se da potiče još iz doba Turaka. Kobasica se nakon punjenja vezuje u obliku slova U i suši na promaji.
Svaka dva do tri dana pegla se (najčešće flašom), zbog čega se i zove "peglana". U cilju zaštite ovog proizvoda, 2013. godine pokrenuta je manifestacija - Sajam pirotske peglane kobasice.
|
|
TRADICIONALNA JELA |
Krčma LADNA VODA |
Ovaj restoran, koji se nalazi ispred ulaza u muzej Ponišavlja, izgrađen je 1865. godine i od tada neguje tradicionalnu kuhinju. U ponudi su domaće pite, projarice, punjene paprike kozijim sirom, ljutenice i ajvari, ovčije kiselo mleko, prženice sa brovnicama i druge đakonije.
|
|
|
"Zlatne ruke" žena iz sela TEMSKA |
U podnožju Stare planine nalazi se selo Temska, a u njemu udruženje žena "Temštanka" čija je osnovna delatnost pripremanje staroplaninskih jela i zdrave hrane. Spravljaju specijalitete poput tikve u slatkom vinu, belmuža, paprika punjenih orasima i lukom, sarmica u lipovom listu, pohovane boranije, pihtija sa jajima, ajvara i drugih specijaliteta. |
|
|
|